حال سؤال این است که باید چه مهارت‌ها و آموزش‌هایی برای رشد فکری را به کودکان سه تا شش سال آموخت تا به موفقیت دست یابند؟

باید گفت برنامه‌ای وجود ندارد که از قبل تهیه شده باشد و برای همه‌ی خانواده‌ها به صورت مشترک قابل استفاده باشد. خانواده‌های مختلف، دارای استعدادها، مسئولیت‌ها و زمان‌های آزاد گوناگون می‌باشند؛ بنابراین اگر برنامه‌ای هم در نتیجه‌ی تحقیقات و پژوهش‌های فراوان به دست آید، نتیجه‌ی لازم را نداشته و غیر قابل استفاده خواهد بود.

دانشمندان طبق تحقیقات فراوان به این نتیجه رسیده‌اند که کودکان سه تا شش ساله به حدی از نظر فیزیکی و مغزی فعالیت دارند که نمی‌توان الگویی را یافت یا تهیه کرد که بتوان از شرایطی که برای آموزش آنها وجود دارد، بهره بُرد.

ذهن کودک آن‌قدر سریع مشغول فعالیت است و به حدی با سرعت در جهت‌های گوناگون سیر می‌کند که نمی‌توان یک الگوی درسی رسمی و نیز شرایطی مناسب برای آموزش او تهیه کرد. آموزش پیش از مدرسه فایده‌ها و امتیازهای زیادی دارد که از جمله‌ی آن‌ها این است که شما آموزشی را با احتیاج و علاقه‌ی هر شخص و شرایط آموزشی‌اش هماهنگ می‌سازید.

سرعت پیشرفت و رشد فکری هر فرد در هر مورد، به میزان صرف وقت برای آموزش و نیز سرعت یادگیری او بستگی دارد. شیوه‌ی آموزشی و میزان دریافت انگیزه‌ی احساسی کودک، پیش از سن سه سالگی اوست.

روش‌های تحریک رشد فکری کودکان

زبان

بین سه تا شش سالگی، کودک با تقلید از والدین و اطرافیان به توسعه‌ی حیرت‌انگیز دایره‌ی واژگان خود می‌پردازد. اگر پدر و مادر تلفظ درست کلمات را رعایت کنند، کودک نیز با تقلید از آن‌ها موفق به آموختن درست زبان خواهد شد. کودک در این مدت اصطلاح‌های عاطفی را نیز تقلید کرده و به دایره‌ی واژگان خویش می‌افزاید. در این مرحله با استفاده‌ی درست و مناسب از زبان، به فرزند خود کمک بسیار مهمی خواهید کرد.

این مطلب به مفهوم صحبت کردن به شیوه‌ی کتابی نیست، بلکه به این معنی است که زبان به کار برده شده، درست و اصولی باشد. از قیدها، ضمیرها، صفت‌ها و دیگر ارکان زبان، درست و به جا استفاده کنید. در صورت ارائه‌ی چند نمونه‌ی صحیح، کودک خود خواهد آموخت که جمله‌ها، جمع‌ها و … را به چه شیوه‌ای بسازد. فراموش نکنید که کودک قبل از ورود به دبستان از شرایط بسیار آرمانی برای آموزش زبان برخوردار است.

از این‌که کودک کلمات شما را متوجه نمی‌شود، ناراحت نشوید. او کلمات را در ذهنش ضبط می‌کند و در پی معنی آن‌ها خواهد بود. او مانند یک انسان بالغ بیش از لغاتی که با آن‌ها صحبت می‌کند، می‌داند و معانی آن‌ها را درک می‌کند. ‌

برای آزمایش می‌توانید برخی اوقات کلماتی سنگین مانند رادیاتور، کاربوراتور، دام‌پزشکی و امثال آن‌ها را به کودک بگویید و مشاهده کنید که چگونه از یادگیری آن‌ها خوشحال شده و غرق لذت می‌شود.

در مورد کودکان سه تا شش ساله می‌توان برای رشد فکری از آموزش زبان بهره برد. زمان صحبت با او، وادارش کنید کارهایش را پیشاپیش برنامه‌ریزی کند. به طور نمونه می‌توانید به او بگویید: «وقتی کمکم کردی و ظرف‌های شام رو جمع کردیم، می‌ریم سینما.» و یا «الان کیک رو درست کنم؟ یا بریم پارک و ‌کیک بمونه واسه عصرونه؟»

تماشای تلویزیون هم می‌تواند دایره‌ی واژگان کودک را توسعه دهد. مخصوصاً اگر بعد از تماشای آن از کودک بخواهید درباره‌ی برنامه‌هایی که دیده است، صحبت کند. این کار غیر از این‌که باعث افزایش دایره‌ی واژگان کودک می‌شود، موجب جداسازی حقایق از افسانه‌ها توسط خود او می‌گردد؛ به علاوه علاقه‌ی او به کسب اطلاعات در موضوعات گوناگون مانند موشک، فضا، زمین، هواپیما و کشورهای دیگر دنیا را افزایش می‌دهد.

برای کودک خود کتاب‌های ساده و آسان بخوانید، اگر خود قادر به خواندن باشد، زمینه برای رشد مغزش بیشتر فراهم خواهد شد. هرگز نگران نباشید که کودک مطالب کتاب را درک نمی‌کند، زیرا میزان درک او چندین سال از میزان خواندنش جلوتر است. برای علاقه‌مند کردن او به کتاب، برایش کتاب بخوانید. با این روش مغز او تغذیه شده و به شکوفایی خواهد رسید.

خواندن

در صورتی که مطالب این مقاله را با توجه و دقت بخوانید و دستورات آن را به کار بندید، می‌بینید که کودک شما در سه تا چهار سالگی آمادگی آموزش خواندن را نشان خواهد داد. او به سمت کتاب جذب شده و درباره‌ی علامت‌هایی که می‌بیند، از شما سؤال می‌کند. به حدی در توسعه و رشد فکری دایره‌ی واژگانش موفق است که شما را به حیرت وامی‌دارد.

زبان دوم

در سن سه تا شش سالگی، کودک در اوج توانایی و قدرت یادگیری زبان است. این مقطع زمان خوبی برای آموزش زبان دوم به کودک می‌باشد. کودک زبان دوم را تقریباً به همان آسانی و راحتی زبان مادری‌اش خواهد آموخت؛ اگر همان قوانینی که برای یادگیری زبان فارسی بیان شد، رعایت شود. با رعایت این قوانین نیازی به حضور او در کلاس درس ویژه برای یادگیری زبان دوم نیست.

تنها لازم است که او زبان دوم را با تکرار و به صورت طبیعی از سوی شخصی که آن زبان را ساده و روان صحبت می‌کند ـ مانند زبان فارسی ـ بشنود. پدربزرگ، مادربزرگ، مربی مهد یا حتی مستخدم منزل در صورت مسلط بودن به زبان دوم، معلمان خوبی هستند، به شرط آن که با او تنها با زبان دوم صحبت کنند. (لازم به یادآوری است که این آموزش باید در بخش مشخصی از خانه یا اتاق بازی کودک صورت گیرد.)

در روند آموزش زبان دوم تنها نباید به توسعه‌ی دایره‌ی واژگان کودک اکتفا کرد، بلکه لازم است مبانی زبان نیز آموزش داده شود. در صورتی که این فرآیند به درستی طی شود، کودک در سال‌های آینده به راحتی قادر خواهد بود به تکمیل این زبان بپردازد.

ادراک

این کلمه در زبان مربی‌ها، پزشک‌ها و روان‌شناسان به معنی انتقال واژه و انگیزه به مغز و تفسیر و تعبیر سریع آن است. این کار از تشخیص و شناختن صدا تشکیل می‌شود. مثل تشخیص صدای مادر که نوزاد می‌فهمد از چه شخصی است، عروسکی، که بی‌درنگ به جسم کوچکی تفسیر می‌شود، بستنی، که به چیزی سرد و خنک درک می‌شود و عکس، که نشانه‌ی حقیقتی می‌باشد.

همه‌ی یافته‌های حواس پنج‌گانه مشمول ادراک می‌شود. حواس بینایی، شنوایی، بویایی، چشایی و لامسه. در آموزش، ادراک، به دیدن و فهم دقیق چیز دیده شده در مغز گفته می‌شود؛ چون به خاطر سپردن مطالب و موضوعات آموزش دیده شده از طریق مشاهده‌ی عملی است.

بر اساس تحقیقات انجام شده، آموزش‌های رشد فکری در جهت تقویت ادراک کودک تأثیرگذار است، به خصوص اگر پیش از سن دبستان آغاز شود؛ چون در این صورت با عدم موفقیت او در مدرسه و مشکلات هیجانی ناشی از آن که به اختلالات عصبی منجر می‌شود، برخورد می‌کند.

برای تقویت ادراک کودک، می‌توانید از بازی‌هایی که در ادامه ذکر می‌شود، بهره بگیرید:

  • با خمیرهای بازی که مخصوص کودکان است، چند شیء مختلف درست کنید و سپس از کودک بخواهید شبیه آن را درست کند.
  • اسباب‌بازی آشنا و مورد علاقه‌ی کودک را در پاکتی کاغذی گذاشته و از او بخواهید با داخل کردن دستش در داخل پاکت، آن را تشخیص دهد. می‌توانید این بازی را با چند اسباب‌بازی دیگر نیز انجام دهید. از او بخواهید با لمس کردن هر کدام‌شان آنها را تشخیص داده و از پاکت بیرون آورد.
  • در کوزه‌ای چند مهره‌ی مختلف بگذارید و از کودک بخواهید که هر کدام از آنها را درآورده و در ظرفی دیگر قرار دهد. در مرحله‌ی بعد از او بخواهید با چشم‌های بسته این کار را انجام دهد.
  • کودک را در حالت‌های مختلف قرار دهید. (خواباندن طاق‌باز، ایستاده، نشسته) و در هر کدام از حالت‌ها از او بخواهید با نام بردن هر عضو بدن، دستش را روی آن بگذارد.
  • از کودک بخواهید با عبور از موانعی که در مسیر حرکت او در نظر می‌گیرید، به شما برسد. مثلاً از زیر میز بگذرد، مبل را دور بزند، از روی نیمکت عبور کند و بین میز غذاخوری و رادیو لی‌لی کند و در آغوش شما بپرد.
  • با استفاده از چند تکیه‌گاه و یک چوب محکم یک ریل به ارتفاع پنج سانتی‌متر روی کف اتاق درست کنید و از کودک بخواهید روی آن حرکت کند.
  • با استفاده از چند تکه چوب کوچک و یا نی‌های آب‌میوه، اشکال هندسی درست کنید و نام آن‌ها را به کودک بگویید (مثلث، مستطیل و …). برای درست کردن شکل دایره و بیضی از نخ هم می‌توان استفاده کرد؛ سپس از کودک بخواهید این شکل‌ها را در اتاق و محیط اطرافش بیابد.

با ابتکار و خلاقیت خود بازی‌هایی را طراحی کنید و آن‌ها را به شکلی سرگرم‌کننده، جالب و متنوع برای دلبندتان درآورید تا با میل و علاقه آن‌ها را انجام دهد.

اگر کودک شما نتواند تا پنج سالگی این بازی‌ها را انجام دهد و در او بدترکیبی یا زشتی صورت، حالت‌های کج‌خلقی و تفاوت رفتار در مقایسه با کودکان دیگر را ‌مشاهده کردید، ممکن است اختلال ادراکی داشته‌ و از نظر آموزشی ناتوان باشد؛ در این صورت علایم و رفتار او را به پزشک متخصصی بگویید و برای معالجه‌ی کودک‌تان از او مشورت بخواهید. هم‌اکنون درمان‌های خوبی برای بهبود این کودکان وجود دارد.

ریاضی

حتی اگر خود شما به ریاضی علاقه نداشته و به آن تسلط ندارید، می‌توانید قواعد اصلی ریاضی را به کودک‌تان بیاموزید. به این مسأله که ‌در مدرسه ریاضی را به چه روشی (سنتی یا جدید) آموزش می‌دهند، کاری نداشته باشید. کودک وقتی به مدرسه قدم گذاشت، از این تجربیات استفاده‌ی زیادی خواهد کرد.

برای آموزش ریاضی به کودک، او باید مرحله‌ی درک مفهوم اعداد را پشت سر گذاشته باشد. برای درک بهتر مفهوم اعداد، از بازی و تفریح استفاده کنید.

دکتر فوربس استاد ریاضی و نویسنده‌ی روش جدید آموزش ریاضی توسط والدین، می‌گوید: «اکثر کودکان اعداد را بدون دانستن معنای آن‌ها در حافظه‌ی خود ثبت می‌کنند.»

  1. ریاضی همان روشی است که به صورت منظم به آن فکر کرده و به صورت دقیق درباره‌اش صحبت می‌کنیم.
  2. برای به خاطر سپردن آموزشی که به صورت بازی انجام می‌شود، نباید متحمل زحمتی شد.

دکتر فوربس می‌گوید: «برای یاد دادن ریاضی به کودک، هرگز فشار زیادی به او وارد نکنید؛ چون در صورت وارد شدن فشار به کودک، او مغز خود را بسته و از آموزشِ چیزی که به آن علاقه‌مند نیست، خودداری خواهد کرد، به گونه‌ای کودک‌تان را آموزش دهید که دو برابر آن‌چه را آموخته، در دبستان نیاموزد. به عبارت دیگر حجم آموزش زیاد نباشد.»

در ضمن باید کودک درک کند که صفر هم یک عدد است. مثلاً در آشپزخانه تعداد فیل‌ها صفر است، نه هیچ. به کودک آموزش دهید که هیچ به معنی هیچ چیز است، ولی صفر یعنی علامت «0»، یک عدد می‌باشد؛ در غیر این صورت کودک در مدرسه به مشکل برمی‌خورد.

به عنوان مثال عدد سی و پنج (35) یعنی سه تا ده تا و پنج تا یکی و عدد سیصد و پنج (305) یعنی سه تا صد تا، صفر تا ده تا و پنج تا یکی. اگر کوک مفهوم عدد صفر را بداند و درک درستی از آن داشته باشد، مشکلی نخواهد داشت؛ و اگر صفر را هیچ بداند، برای او سیصد و پنج (305) به معنی و مفهوم سی و پنج (35) خواهد بود.

در ادامه، روش‌های جالب و گوناگونی برای رشد فکری و آموزش برخی از مفاهیم ریاضی به کودک‌تان آورده می‌شود که با استفاده از آن می‌توانید تا حدود زیادی کودک‌تان را در منزل آموزش دهید.

پس از آن‌که کودک شمارش و شناخت اعداد را یاد گرفت، جعبه‌ای به او بدهید تا خانه‌هایش را از صفر تا نه تقسیم کند (از شانه‌های خالی تخم مرغ هم می‌توانید استفاده کنید.) در گام بعد 45 دکمه یا سکه به او داده و از او بخواهید سکه‌ها را به نسبت اعداد داخل هر جعبه یا شانه‌ی تخم مرغ، قرار دهد. با روشی که گفته شد کودک به تنهایی می‌تواند این کار را انجام دهد.

علوم

کودک پیش از گام نهادن به مدرسه به شدت کنجکاو است و مدام پرسش‌های گوناگونی مطرح می‌کند. او دوست دارد همه چیز را بداند و علاقه‌ی سیری‌ناپذیری به همه‌ی علوم در او مشاهده می‌شود. کودک همه‌ی این ویژگی‌ها را با خود خواهد داشت، مگر این‌که معلم یا پدر و مادرش باعث دلسرد شدن او گردند که در این صورت کنجکاوی او فروکش کرده و علاقه‌اش را از دست خواهد داد.

اگر به عنوان پدر و مادر نمی‌توانید درباره‌ی وسایل آزمایشگاهی به کودک‌تان توضیح دهید، حتماً می‌توانید تشویقش کرده و ویژگی‌های فطری یک دانشمند را در او پیدا کنید. هدف شما نبایستی فشار بیش از حد به کودک در جهت حفظ مطالب علمی باشد؛ بلکه باید او را تشویق کنید تا به پرسش کردن، مشاهده‌ی دقیق و ریزبینانه، دریافتن دلایل هر پدیده و هم‌چنین آزمودن نتیجه‌ی کار، عادت کند. فرزندتان چه دختر باشد چه پسر، باید در خصوص علاقه‌مند کردن او به دانش‌های گوناگون، مورد تشویق قرار گیرد.

مطابق تحقیقات دانشمندان، این توانایی در سنین پایین (بین سه تا شش سال) هم در پسرها و هم در دخترها وجود دارد، اما دخترها به دلیل دلسرد شدن از سوی پدر و مادر و اطرافیان خود، پیش از گام نهادن به دانشگاه، مسیرشان تغییر می‌یابد.

اگر کودک سؤالی مطرح کرد که جوابش را نمی‌دانستید به او بگویید که من هم نمی‌دانم؛ بیا با هم دنبال جواب بگردیم؛ سپس کتابی که در آن موضوع نوشته شده را برایش بخوانید. نکته‌ی مهم این است که او درمی‌یابد اطلاعات لازم را چگونه به دست آورد و به این ترتیب علاقه به مطالعه در او شکل خواهد گرفت.

کتاب‌های گوناگونی درباره‌ی فیزیک و پدیده‌های مربوط به آن برای بچه‌های دبستانی نوشته شده که می‌توانید برای کودک سه تا شش سال خود از آن‌ها استفاده کنید.

برای نشان دادن چگونگی رشد گیاهان می‌توانید چند دانه باقلا را در لیوانی بگذارید. سپس دستمال کاغذی مرطوبی را به صورتی که یک طرف باقلا به بدنه‌ی لیوان چسبیده باشد، روی آن قرار دهید. دستمال کاغذی را مرطوب نگاه دارید. بعد از مدتی کودک مشاهده می‌کند که باقلا جوانه زده و شروع به رشد می‌کند. به این صورت درمی‌یابد که گیاهان چطور رشد می‌کنند.

اگر جای مناسبی در اختیار دارید، می‌توانید برای کودک‌تان پرنده یا ماهی نگهدارید. نگهداری از موجودات زنده به کودک یاد می‌دهد که همه‌ی موجودات به غذا، محافظت و نظافت نیاز دارند و برای هر کدام تولد و مرگی وجود دارد.

 

دست‌یابی به مفهوم و تصویر آن

شما چه به کودک‌تان کمک کنید چه نکنید، در دوره‌ی فهم و درک جهان پیرامونش، از اطراف خود تأثیرات زیادی خواهد گرفت و آن‌ها را با آموزه‌هایش ترکیب و سازماندهی کرده، مفاهیمی تازه از آن‌ها به دست آورده و به درک تازه‌ای دست خواهد یافت.

البته در این مسیر (ترکیب، سازماندهی و درک تازه)، بیشتر اوقات مرتکب اشتباه شده و به نتایج نادرستی خواهد رسید. باید توجه داشت که در چگونگی فکر کردن و یا قدرت استدلال او، مشکلی وجود ندارد، بلکه اشتباه او از این ناشی می‌شود که در ابتدای کار، به حد کافی اطلاعات درست در دسترس او نبوده است.

امروزه روان‌شناسان بر این باورند که کودکان پیش از گام نهادن به مدرسه، حقیقتاً دوست دارند یاد بگیرند و این توانایی را دارند که بیاموزند. یک کودک باید بدون کمک ملموس پدر و مادر، مطالب بسیاری درباره‌ی تاریخ، جغرافی، اقتصاد و فیزیک یاد بگیرد.

متخصصان هاروارد می‌گویند: «مشکل است بپذیریم که کودکان در سن سه تا شش سالگی آماده‌ی آزمایش‌ها و تجربه‌های علمی نیستند. این آماده نبودن مساوی است با بیهودگی و اشکال در تصمیم‌گیری. بهتر این است که قبول کنیم کودک در همه‌ی ساعات شبانه‌روز، برای یادگیری مطالب علمی آماده نیست.»

اگر قبول کنیم که کودک تنها در هفت سالگی آمادگی کسب آموزش را دارد و تا آن موقع در مورد آموزش او اقدامی صورت ندهیم، در سنی که نیاز و علاقه‌ی زیادی به درک حقیقت و آموزش دارد، او را محروم کرده‌ایم و موجب توقف رشد آموزش و فعالیت‌های بعدی‌اش شده‌ایم.

اغلب والدین می‌پرسند برای کمک به فرزندمان چه کنیم؟ هر چند تحقیقات در این رابطه ادامه دارد، اما راه‌کارهای مناسب و سودمندی ارائه شده است که می‌تواند راهگشا باشد. پیش از هر کاری، مشوق دلبندتان در دستیابی به مفاهیم باشید. به حرف‌هایش کاملاً گوش دهید و ضمن این کار، اطلاعات یا نکات مبهم حرف‌هایش را درک نمایید. در گام بعدی اطلاعات درست را جمع‌آوری کرده و در اختیارش بگذارید.

به طور مثال پدر و مادر به این پرسش کودک‌شان می‌خندند: «مامان! بچه از کجا درمی‌یاد؟» در حالی که مادر بایستی اطلاعات درست و در سطح درک کودک را به او بدهد. مادر می‌تواند در این مورد از پزشک یا پرستاری کمک گرفته و فرزندش را مطلع کند یا مطلبی مفید تهیه کرده و برایش بخواند.

بر اساس تحقیقات دانشمندان، کودکان به صورت حیرت‌انگیزی آمادگی کسب اطلاعات در مورد زمان را دارند. بنابراین می‌توانید با آن‌ها به موزه‌های مختلف بروید و وسایلی را که در زمان‌های گذشته استفاده می‌شده، به آن‌ها نشان دهید تا با پیشرفت و تحول زندگی بشر آشنا شوند.

البته تجسم زمان به ویژه زمان‌های بسیار دور برای آن‌ها کمی دشوار است، اما اگر صبر کنیم که بچه‌ها بزرگ شده و در دبیرستان با این موارد آشنا شوند، در واقع رشد فکری‌شان را برای مدت‌ها بی‌استفاده رها کرده‌ایم، در حالی که آن‌ها حقیقتاً قدرت کسب این اطلاعات را دارند.

اسباب‌بازی

اوج دوره‌ای که کودک به اسباب‌بازی نیازمند است، بین سه تا شش سالگی اوست. اسباب‌بازی‌هایی که تا این دوره برای کودک تهیه کرده‌اید، در این دوره نیز می‌تواند برایش مفید باشد. بعضی دیگر از اسباب‌بازی‌های آموزشی در این‌جا ذکر می‌شود که اگر تهیه‌ی آن برای والدین مقدور باشد، بسیار سودمند است؛ در غیر این صورت می‌توان از اتاق بازی بچه‌ها در مهدها، شهربازی و مراکزی از این دست استفاده کرد.

  • قالب‌هایی از جنس چوب یا پلاستیک که با روی هم گذاشتن آن‌ها شکل‌های مختلف ساختمانی و … به وجود می‌آید.
  • اسباب‌بازی‌هایی که به منظور تقلید زندگی بزرگ‌سالان می‌توان برای کودک تهیه کرد. مثل: عروسک، خانه‌ی عروسکی، تلفن، قطار، کامیون، هواپیما، وسایل خانه‌داری، پزشکی، باغبانی و … .
  • وسایلی برای شکوفایی و تقویت حس هنردوستی مثل: مدادهای رنگی، کاغذهای رنگی، مدل‌های نقاشی و … .
  • انواع وسایل موسیقی.
  • لباس‌ها و ماسک‌های گوناگون برای بازی تئاتر.
  • بازی‌هایی برای آموزش خواندن اعداد، ابزار اندازه‌گیری.
  • پازل.
  • وسایل فعال بازی‌های فیزیکی مثل: روروَک، سه‌چرخه، توپ، وسایل کوه‌نوردی، تونل برای رد شدن از داخل آن و … .
  • ابزار‌هایی برای اکتشافات و تحقیقات علمی مثل: ذره‌بین، آهن‌ربا، منشور، دانه‌های گیاهی و … .

 

مهد کودک

در صورتی که برنامه‌های مهد کودک توان افزودن بر رشد فکری و انگیزه‌هایی که کودکان در منزل دریافت می‌کنند را دارند. این برنامه‌ها حتی می‌توانند ارزش‌های اجتماعی دیگری نیز به کودکان بدهند و در تکامل آن‌ها تأثیرگذار باشند.

اما سؤال مهم والدین: «آیا کودک سه ـ چهار ساله‌ی خود را به مهد کودک ببریم؟» این موضوع بسته به شایستگی مهد کودک است. همچنین به میزان رشد فکری کودک، دسترسی به مهد کودک، هماهنگی با زمان برنامه‌ی شما و تأمین نیازهای دلبندتان بستگی دارد.

اگر کودک برای رفتن به مهد کودک آمادگی ندارد، برای شش ماه حضور در مهد را به تأخیر اندازید.

از آن‌جا که کودک به پرورش و تقویت جسم و رشد فکری خود نیز نیازمند است، باید مهد کودک به وسایلی کافی برای تأمین این نیاز او مجهز باشد. در مهد باید محوطه‌ی باز برای ورزش و فعالیت‌های جسمی رشد فکری کودک مهیا باشد. لازم است یک مهد مناسب نیاز کودک به انگیزه و محرک برای رشد فکری‌اش را نیز در نظر بگیرد.

متأسفانه تعداد مهدهایی که دارای ویژگی‌های مناسب برای تأمین رشد فکری و نیازهای کودک باشند، بسیار کم است. اغلب آن‌ها برنامه‌های‌شان را در جهت کارهای اجتماعی و گروهی متمرکز کرده و کمترین توجهی به پرورش و رشد فکری کودک ندارند، حتی مخالف رشد فکری کودکان هستند.

آن‌ها عقیده دارند که باید از کودکان نگهداری کرد تا یک کودک باشند و نباید به آن‌ها فشار وارد کرد. این گروه حتی از وسایلی که در جهت رشد فکری کودکان است، به عنوان ابزاری برای فعالیت‌های گروهی استفاده می‌کنند. گاهی برخی از مهدها نه تنها در راستای رشد فکری کودک حرکتی نمی‌کنند، بلکه باعث توقف و حتی پس‌رفت آن می‌شوند.

رشد فکری