7 تکنیک برای افزایش علم فرزند
7دقیقه
آنچه در این مقاله میخوانید [پنهانسازی]
تجربيات واقعي و طبيعي در خصوص علم فرزندتان، بسيار به يادماندنيتر از آن چيزي است که فرزند از کتاب يا برنامه تلويزيوني به دست ميآورد. بگذاريد فرزندتان با ذره بين نوک انگشتانش رانگاه کند تا متوجه شود چرا قبل از شام از او ميخواهيد که دستش را با آب و صابون بشويد. به جاي اينکه توضيح دهيد کپک چيست، مقداري از آن را روي تکهاي نان پرورش دهيد. به جاي اينکه بگوييد آب بخار ميشود، آب را در کتري بجوشانيد و بگذاريد بخار را ببيند.
هر رفتاري برای افزایش علم فرزندتان را که دوست داريد فرزندتان به طور اتوماتيك انجام دهد جلوي او انجام دهيد. کودکتان دقيقاً رفتارهاي شما را کپي برداري ميكند.
نکته جالب اينجاست که هر کودکي بالفطره يك دانشمند است. از روي غريزه مشتاق است که دنياي اطرافش را کشف کند. به راحتي ميتوان کاري کرد که علاوه بر لذت بردن از علم، علم فرزندتان افزایش یابد. به اصطلاحات علمي گوناگون با تجهيزات آزمايشگاهي گران قيمت نيازي نيست. فقط کافي است در حس کنجکاوي کودکي شريك شويد. برای افزایش علم فرزندتان کافی است از 7 تکنینک زیر استفاده کنید.
برای افزایش علم فرزند:
به سؤالات او گوش كنيد.
زماني من از يك کلاس دوم روستايي در فلوريدا ديدن کردم تا به عنوان يك متخصص درباره «علم فرزند» سخنراني کنم. کودکان از من سؤالات کليشهاي درباره ميزان تحصيلاتم، حقوقم و اينکه آيا شغلم را دوست دارم يا نه، پرسيدند.
وقتي جوابشان را دادم، مدتي در سکوت رو در روي يكديگر نشستيم، سپس من گفتم: «حالا که فهرست سئوالات شما تمام شد، آيا شما تا به حال غذا خوردن ملخ را ديدهايد؟ من خواستم علفها را مثل او بخورم ولي دل درد گرفتم، چرا؟ اين آغاز سيلي از سئوالات مختلف بود که نزديك دو ساعت طول کشيد.» چه چيز باعث ميشود اشک بريزيم؟ عنکبوتهاي کوچک مواد اوليه تارهايشان را از کجا ميآورند؟
«اگر جواب سؤالهاي کودک را نميدانيد اشکالي ندارد بگوييد: «نميدانم»، اما شايد به کمک يكديگر بتوانيم بفهميم. آن وقت ميتوانيد با هم به جواب سؤال برسيد. گاهي اوقات، فرزندتان اکتشاف خود را بدون شما شروع ميكند. مادري کودک سه سالهاش را در حال پرتاب تخم مرغ روي کف آشپزخانه يافت» دختر بچه گفت: مادر، اين توپها به هوا نميروند. کمي روحيه طنز و آرامش درچنين مواردي به شما کمک خواهد کرد.
مثل قصه بگوييد، حقايق را يكسره نگوييد.
یکی از روشهای علم فرزندان جواب پرسش فرزندتان را مثل قصه بگویید اگر پاسخ کودک را ميدانيد، در مقابل انگيزه پاسخگويي سريع، مقاومت كنيد. براي بحث نقطه شروع قائل نشويد، اين کار باعث تقويت تصور غلطي ميشود که کودکان اغلب در مدرسه ياد ميگيرند: «علم فرزندتان فقط مجموعهاي از حقايق است که بايد در ذهن نوجوانان انباشته شود.» علم قابل توصيف است. چند سال پيش در پروازي به اروپا، کنار پسري کلاس ششمي نشسته بودم، او که مرا در حال تحليل اطلاعات با کامپيوتر همراه مشاهده ميكرد، پرسيد:
وقتي کارت تمام شود جوابها را از کجا پيدا ميكني؟ من گفتم هيچ کتابي وجود ندارد که جواب مسأله مرا داشته باشد، من بايد خودم جوابها را پيدا کنم. پسر گفت: پس لابد معلمت به تو خواهد گفت که جوابت درست است يا نه؟ من پاسخ دادم: نه، من نتايجام را به ديگران نشان ميدهم و پاسخم را هم شرح ميدهم و ما دربارهاش بحث ميكنيم.
او سماجت کرد که «و بعد، آيا معلمت به تو خواهد گفت که جوابت درست است؟ من گفتم نه، متأسفانه نه، او با همدردي آهي کشيد و گفت بعضي معلمها اينطورياند ديگر». براي آن پسر، دنيا پر از جوابهاي درست و غلط است. او نفهيمده که علم فقط عبارت از حقايق نيست. يا عبارت از معنايي باشد که افراد به آن مي دهند.
بهترين راه جواب دادن به سؤال کودکتان شروع داستان سازي به کمک خود اوست. اگر پرسيد که چرا شب تاريك است؟ بگوييد: «بگذار ببينم چه تفاوتي هست که شب از روز تاريكتر است.» اگر نداند که زنبورها کجا زندگي ميكنند، بگوييد بگذار ببينم، شايد بفهميم کجا ميروند؟ هميشه بگوييد: «بگذار ببينم!»
به آنها فرصت فکر کردن بدهيد.
همه از کودکان بزرگتر انتظار دارند که سريع جواب بدهند. تحقيقات انجام شده در سه دهه گذشته نشان ميدهد وقتي از نوجوانان سؤالي ميشود، معمولاً براي شنيدن پاسخ يك ثانيه يا کمتر صبر ميكنند و براي کودک فرصت فکرکردن وجود ندارد.
در حالي که اگر زمان پاسخگويي نوجوانان به سه ثانيه يا بيشتر افزايش يابد، پاسخ آنها منطقيتر، کاملتر و خلاقانهتر خواهد بود. ميتوانيد به کودک بگوييد به چه فکر کند، اما ضمناٌ به او فرصت بدهيد براي خودش هم فکر کند. اگر کودکي جواب غلط داد، آرام و صبور باشيد. شما ميتوانيد در فرصت کافي، با طرح چند سؤال راهنما کمکش كنيد.
زبان خود را نگه داريد.
زماني که کودک مشغول يك بحث علمي است، با گفتن «درست است ، يا «خيلي خوب» حرفش را قطع نكنيد. اين تشويقهاي کلامي زماني مؤثر است که در ازاي يك رفتار پسنديده باشد. اما در بحثهاي افزایش علم فرزندان، تشويقهاي کوتاه و بريده ميتواند علامت پايان دادن به بحث باشد. به جاي اينکه بگوييد: «جالب است» يا «من هرگز اينطور به مسأله فکر نکرده بودم» يا بگذاريد بحث ادامه يابد، يا با طرح سؤالات و نظريات تازه، بحث را جهت دهيد.
هرگز کودکتان را وادار به عمل فکر کردن نكنيد. اين کار معني ندارد، زيرا کودکان بدون اين که شما بگوييد، معمولاًٌ در حال تفکرند. اين کار بحث را به ايفاي نقش تبديل ميكند. کودک سعي ميكند در کوتاهترين جمله، جوابي را که شما ميخواهيد پيدا کند تا مورد نکوهش شما قرار نگيرد.
تجربيات را با کلام به کودک نگوييد بلکه نشان دهيد.
برای افزایش علم فرزندتان تجربيات واقعي و طبيعي، بسيار به ياد ماندنيتر از آن چيزي است که کودک از کتاب يا برنامه تلويزيوني به دست ميآورد. (در بيش از 150 شهر آمريكا، موزه هاي علمي فرصت بيشتري را نسبت به آموزش شفاهي اختصاص ميدهند. «ديشهاي صدا» نشان ميدهند که چگونه امواج صوتي حرکت ميكنند، اگر کودکتان را به موزه برديد، برايش مسير تعيين نكنيد، اجازه دهيد خودش راه را انتخاب کند و آن چيزي را که به نظرش جالبتر است کشف کند.
به او کمک كنيد تا کاردستي بسازد.
فعاليتهاي روزمره، آموزشهاي جذابي فراهم ميكنند. ميتوانید با هوا کردن يك بادبادک درسهاي مهمي درباره فيزيك و مکانيك برای افزایش دانش فرزندتان ياد بدهید. خودتان با چوب سبک، نخ و کاغذ به کمک او يك بادبادک بسازيد. در پايان يك بعدازظهر او تجربيات زيادي همراه با نتايج علمي خواهد گرفت. او کشف خواهد کرد که چگونه جهت و شدت باد در ارتفاعات مختلف عوض ميشوند و ساختن بادبادک خودش يك مشوق است. هر چه آن را بهتر بسازيد، بالاتر و سريعتر پرواز خواهد کرد.
همچنين ميتوانيد برای افزایش علم فرزندتان با همکاري يكديگر يك ارابه بسازيد تا مشاهده کند که چگونه طراحي سرعت را تحث تأثير قرار ميدهد. گياه پرورش دهيد تا اثرات آب و نور خورشيد را مشاهده کند. با بلوک، يك آسمان خراش بسازيد تا ببيند کدام روش پايدارتر است. هنگام خريد اسباببازي، بلوک، از هر نوعي که باشد (چوبي يا پلاستيكي) از آنهايي که داخل هم قرار ميگيرند براي طرحهاي ساختمان عالي است. اسباببازيي را انتخاب كنيد که کودکتان بتواند با آن طرحهاي زياد ايجاد کند و بتواند آنها را چند تکه کند و دوباره به يكديگر بچسباند.
با سهيم شدن در کنجکاوي کودک، ميتوانيد درسهاي با ارزشي به او بدهيد تا علم فرزندتان افزایش یابد. او ياد خواهد گرفت در مقابل مشکلات پايداري کند، تا بتواند تجربه کسب کند، او آشکارا خواهد ديد که يادگيري کار پر زحمتي نيست و افزایش دانش فرزندتان چيزي نيست که فقط در مدرسه امکانپذير باشد بلکه يادگيري چيزي است که در تمام عمر و هر روزه بايد از آن برخوردار شد.
در حضور کودکتان کتاب بخوانيد.
در آخر برای افزایش علم فرزندتان هر رفتاري را که دوست داريد فرزندتان به طور اتوماتيك انجام دهد جلوي او انجام دهيد. کودکتان دقيقاً رفتارهاي شما را کپي برداري ميكند. مثلاًَ اگر دوست داريد فرزندتان در آينده به ديگران کمک کند و رفتار نوع دوستانهاي داشته باشد، به همراه او يك ظرف آش يا ميوههاي درخت خانهتان را براي همسايهها يا اقوامتان ببريد. او دقيقاً رفتارهاي شما را ثبت و ضبط ميكند و در آينده انجام ميدهد.
از دوران طفوليت نيز سعي كنيد کودکتان شما در حال مطالعه کتاب ببيند. بهتر است داستانهاي مختلف را از روي تصاوير رنگي کتابها برايش بيان كنيد. او به طور ناخودآگاه ياد ميگيرد که با کتاب انس و الفت بگيرد و در تمام دوران حياتش از کتابهاي گوناگون به عنوان سرمايههاي گرانقدري استفاده کند و مطالعه براي او به صورت يك عادت در ميآيد.
